Bir göstergenin doğru hesaplanması, doğru anlaşılacağı anlamına gelmez. Aynı veri, seçilen grafik türüne göre bambaşka bir izlenim bırakabilir. Kesilmiş bir eksenle çizilen çubuk grafik küçük bir farkı uçurum gibi gösterir; dilimleri birbirine yakın bir pasta grafik ise anlamlı bir farkı görünmez kılar. Acente panellerinde grafik seçimi çoğu zaman alışkanlıkla ya da yazılımın varsayılan ayarıyla yapılır. Bu yazıda grafik seçimini cevaplanacak soruya göre yapmanın yöntemini, acente verisinden örneklerle ve sık yapılan hatalarla birlikte anlatıyoruz.
Önce soruyu belirleyin
Grafik seçiminin ilk adımı, grafiğin hangi soruya cevap vereceğini tek cümleyle yazmaktır. Acente panellerinde sorulan sorular çoğunlukla beş tipten birine girer:
- Karşılaştırma: Hangi şube, branş ya da şirket daha fazla?
- Eğilim: Zaman içinde artıyor mu, azalıyor mu?
- Parça-bütün: Toplamın ne kadarı hangi gruptan geliyor?
- Dağılım: Değerler nasıl yayılıyor, uç değerler var mı?
- Hedefe göre durum: Hedefin neresindeyiz?
Her soru tipinin kendine uygun grafik türleri vardır. Soru belirsizse grafik de belirsiz olur.
Karşılaştırma için: Çubuk grafik
Kategoriler arasındaki farkı göstermek için en okunaklı seçenek çubuk grafiktir. Şube bazlı poliçe adedi, sigorta şirketi bazlı prim üretimi ya da temsilci bazlı açık teklif sayısı çubukla iyi okunur. Dikkat edilecek noktalar şunlardır:
- Çubuk grafiklerde eksen sıfırdan başlamalıdır; aksi halde çubuk uzunlukları gerçek oranı yansıtmaz.
- Kategori adları uzunsa yatay çubuk tercih edilmelidir.
- Çubuklar, alfabetik değil değer sırasına göre dizilmelidir; böylece sıralama tek bakışta anlaşılır.
- Çok sayıda kategori varsa ilk birkaçı gösterilip kalanlar tek bir grupta toplanabilir.
Eğilim için: Çizgi grafik
Aylık yenileme oranı, haftalık teklif sayısı ya da günlük tahsilat gibi zamana bağlı değerler çizgiyle gösterilir. Çizgi, dönemler arasındaki sürekliliği vurgular. Eğilim grafiklerinde önemli bir karar, karşılaştırma referansıdır. Geçen yılın aynı dönemi silik bir çizgiyle eklendiğinde mevsimsellik ile gerçek değişim birbirinden ayrılabilir. Trafik, kasko ve DASK gibi ölçekleri ve takvimleri farklı branşları tek grafikte üst üste çizmek yerine, aynı eksen düzeninde yan yana küçük grafikler kullanmak her branşın kendi örüntüsünü görünür kılar.
Parça-bütün için: Pasta grafiğe dikkat
Pasta grafik, toplamın dağılımını göstermek için sık kullanılır; ancak yalnızca iki üç dilim olduğunda ve dilimler arasında belirgin fark bulunduğunda işe yarar. Beş altı dilimi olan, birbirine yakın değerler içeren bir pasta grafikte göz açıları karşılaştırmakta zorlanır. Bu durumda yığılmış tek bir yatay çubuk ya da sıralı bir çubuk grafik daha doğru okunur. Branş dağılımını zaman içinde göstermek gerekiyorsa, her dönem için yüzde yığılmış çubuklar kullanılabilir.
Dağılım için: Histogram ve kutu grafik
Ortalama, yanıltıcı olabilecek bir özettir. Teklif yanıt süresinin ortalaması kabul edilebilir görünürken, bazı tekliflerin günlerce beklediği gerçeği gizlenebilir. Değerlerin nasıl yayıldığını görmek için histogram kullanılır: Yatay eksende süre aralıkları, dikey eksende her aralıktaki kayıt sayısı yer alır. Birden fazla grubun dağılımını karşılaştırmak için kutu grafik uygundur; ortanca değeri, yaygınlığı ve uç değerleri kompakt biçimde gösterir. Tahsilat gecikme günleri ya da teklif yaşları bu tür grafiklerle anlamlı biçimde incelenebilir.
İki boyutlu yoğunluk için: Isı haritası
Haftanın günleri ile günün saatleri, şubeler ile branşlar ya da kohortlar ile dönemler gibi iki kategorinin kesişimindeki değerleri göstermek için ısı haritası etkilidir. Örneğin teklif taleplerinin gün ve saat bazında ısı haritası, ekip planlaması için doğrudan kullanılabilecek bir bilgi verir. Renk skalası tek renkli ve açıktan koyuya doğru olmalıdır; çok renkli skalalar okuyucunun değer sıralamasını kavramasını zorlaştırır.
Hedefe göre durum için: Mermi grafik
Gösterge kadranları ekranda çok yer kaplar ve az bilgi verir. Hedefe göre durumu göstermek için mermi grafik daha verimlidir: Tek bir yatay çubuk mevcut değeri, ince bir dikey çizgi hedefi, arka plandaki tonlar ise kabul edilebilir aralıkları gösterir. Birkaç göstergenin hedef durumu alt alta mermi grafiklerle tek bir kartta özetlenebilir.
Bazen en iyi grafik bir tablodur
Kullanıcının kesin değeri okuması gerekiyorsa, örneğin bugün aranması gereken yenilemeler ya da vadesi geçmiş taksitler listeleniyorsa, grafik yerine sıralı ve filtrelenebilir bir tablo daha işlevseldir. Tabloya küçük satır içi çubuklar ya da renk vurguları eklemek, kesinlik ile görsel algıyı birleştirir.
Renk kullanımı
- Rengi bir anlam taşıdığında kullanın: dikkat gerektiren değerler, seçili kategori ya da hedef aşımı.
- Aynı kategoriye panelin her yerinde aynı rengi verin; kasko bir grafikte maviyse diğerinde de mavi olmalıdır.
- Kırmızı ve yeşili tek başına ayırt edici öğe olarak kullanmayın; renk körlüğü olan kullanıcılar için şekil, konum ya da etiket desteği ekleyin.
- Arka plan ve yardımcı çizgileri olabildiğince sade tutun.
Grafik seçiminde görsel yanıltmalar
- Üç boyutlu efektler kullanmak; derinlik algısı değerleri bozar.
- Çift eksenli grafiklerle ilgisiz iki ölçüyü aynı grafiğe sıkıştırmak.
- Her kart için farklı grafik türü kullanarak çeşitlilik yaratmaya çalışmak.
- Küçük örneklemli yüzdeleri büyük grafiklerle göstermek.
- Grafik başlığında soruyu değil, yalnızca metrik adını yazmak.
Panel tasarımına yansıması
Grafik seçimi, panelin genel düzeninden bağımsız değildir. Bir panelde aynı tipte sorular aynı grafik türüyle cevaplandığında kullanıcı her kartı yeniden öğrenmek zorunda kalmaz. Verinin kaynağındaki branş, şube ve durum alanlarının tutarlı olduğu bir acente yazılımı, bu görsellerin doğru beslenmesini sağlar. Sahada çalışan kullanıcılar için ise küçük ekranlarda karmaşık grafikler yerine tek değerli kartlar ve kısa listeler tercih edilmelidir; mobil uygulama tasarımında bu ilke özellikle önemlidir.
Sonuç
Doğru grafik, doğru sorunun cevabıdır. Karşılaştırma için çubuk, eğilim için çizgi, dağılım için histogram, yoğunluk için ısı haritası, hedef için mermi grafik ve kesin değer için tablo seçtiğinizde panel, veriyi yanlış anlatmaktan kurtulur. Raporlama ekranlarının kayıtlarınızla nasıl çalışabileceğini görmek için demo talep sayfasını ziyaret edebilirsiniz.