Bir menü yapısı tasarladınız: Gruplar mantıklı görünüyor, başlıklar net, ekip içinde herkes onaylıyor. Peki bu yapı, yazılımı her gün kullanacak acente çalışanları için de aynı derecede anlaşılır mı? Bu sorunun cevabını tasarım tamamlanmadan, hatta tek bir ekran çizilmeden öğrenmenin yolu ağaç testidir.
Ağaç testi, yalnızca metinden oluşan bir menü hiyerarşisi üzerinde kullanıcılara görevler verilerek, aradıkları şeyi bulup bulamadıklarının ölçüldüğü bir kullanıcı araştırması yöntemidir. Görsel tasarım, renkler ve ikonlar devre dışı kaldığı için yalnızca yapının ve adlandırmanın kendisi sınanır.
Ağaç Testi ile Kart Sıralama Arasındaki İlişki
Kart sıralama, kullanıcıların içerikleri nasıl grupladığını keşfetmeye yarar ve genellikle menü tasarımının başında yapılır. Ağaç testi ise ortaya çıkan yapının işe yarayıp yaramadığını doğrular. Biri keşif, diğeri doğrulama aracıdır. İkisi birlikte kullanıldığında, tahmine dayalı menü tartışmaları yerini gözleme dayalı kararlara bırakır.
Testi Hazırlamak
1. Ağacı metin olarak çıkarın
Menü yapısının tüm seviyelerini girintili bir liste halinde yazın. Ana gruplar, alt gruplar ve en alttaki ekranlar bu listede yer alır. Test sırasında katılımcı yalnızca bu başlıkları görür.
2. Gerçekçi görevler yazın
Görevler, acentenin günlük işinden alınmış senaryolar olmalıdır. Görev metninde menüdeki başlıkların kelimesi kelimesine kullanılmaması önemlidir; aksi halde katılımcı anlam yerine kelime eşleştirmesi yapar. Örnek görevler:
- "Bir müşterinin geçen yıl aldığı konut sigortasının bitiş tarihini kontrol etmek istiyorsunuz. Nereye bakarsınız?"
- "Yeni işe başlayan bir arkadaşınızın sisteme girebilmesi için hesap açmanız gerekiyor. Nereden yaparsınız?"
- "Bir aracın zorunlu trafik sigortası için fiyat almak istiyorsunuz. Hangi yolu izlersiniz?"
- "Bu ay hangi poliçelerden komisyon alındığını görmek istiyorsunuz. Nereye gidersiniz?"
3. Her görev için doğru cevabı belirleyin
Bazı görevlerin birden fazla doğru cevabı olabilir. Örneğin tahsilat bilgisine hem müşteri kartından hem de finans menüsünden ulaşılabiliyorsa, iki yol da başarılı kabul edilmelidir.
4. Katılımcıları seçin
Katılımcılar, yazılımı gerçekten kullanacak rollerden seçilmelidir: Satış temsilcileri, operasyon çalışanları, şube sorumluları ve yöneticiler. Farklı rollerin aynı yapıda farklı zorluklar yaşaması olağandır ve bu fark değerli bir bulgudur.
Testi Yürütmek
Katılımcıya bir görev okunur ve menü ağacında tıklayarak ilerlemesi istenir. Katılımcı doğru yeri bulduğunu düşündüğünde durur. Moderatör ipucu vermez; yalnızca gözlemler ve not alır. Testin uzaktan bir araçla ya da yüz yüze, basit bir tıklanabilir liste üzerinden yapılması mümkündür.
Her görev için kaydedilecek bilgiler şunlardır:
- Katılımcının doğru yere ulaşıp ulaşmadığı,
- Doğrudan mı gittiği, yoksa geri dönüp başka bir dal mı denediği,
- İlk tıkladığı ana grup,
- Görevi tamamlarken yaşadığı tereddüt ve yaptığı yorumlar.
Sonuçları Okumak
Ağaç testinin en değerli verisi, başarı oranından çok kullanıcıların izlediği yoldur. Birkaç örüntü özellikle dikkat çeker:
- Yanlış ilk tıklama: Katılımcılar sürekli aynı yanlış gruba yöneliyorsa, o grubun adı başka bir içeriği çağrıştırıyor demektir.
- Dallar arasında gidip gelme: Katılımcı doğru yere ulaşsa bile çok sayıda geri dönüş yapıyorsa, iki grup arasındaki sınır belirsizdir.
- Rollere göre ayrışma: Yöneticilerin kolayca bulduğu bir öğeyi saha çalışanları bulamıyorsa, adlandırma belirli bir bakış açısına göre yapılmıştır.
- Branş karışıklığı: Trafik, kasko ve DASK tekliflerinin ayrı akışları menüde net ayrışmıyorsa, kullanıcılar yanlış teklif akışına girebilir.
Bulgulardan Değişikliğe
Bulgular genellikle üç tür değişikliğe yol açar: Bir grubun yeniden adlandırılması, bir öğenin başka bir gruba taşınması ya da bir öğeye ikinci bir erişim yolu eklenmesi. Değişiklikler yapıldıktan sonra aynı görevlerle kısa bir ikinci tur yapmak, düzeltmenin işe yarayıp yaramadığını gösterir ve yeni sorunların ortaya çıkmasını engeller.
Ne Zaman Ağaç Testi Yapılmalı?
- Yeni bir yazılım ya da modül tasarlanırken, ekranlar çizilmeden önce,
- Mevcut menüye çok sayıda yeni öğe eklenecekken,
- Destek taleplerinde "şu ekran nerede?" soruları artmışken,
- Farklı rollere yönelik menü görünümleri ayrıştırılırken.
Görev Yazarken Kaçınılması Gereken Hatalar
Ağaç testinin güvenilirliği büyük ölçüde görevlerin kalitesine bağlıdır. Sık yapılan hatalar şunlardır:
- İpucu veren kelimeler: "Raporlar bölümünde komisyon raporunu bulun" gibi bir görev, testi anlamsızlaştırır.
- Belirsiz hedefler: "Müşteri bilgilerine bakın" görevi, birçok farklı ekranı doğru cevap haline getirir ve yorumlamayı zorlaştırır.
- Gerçek dışı senaryolar: Acentenin hiç yapmadığı işler üzerine kurulan görevler, katılımcının yalnızca tahmin yürütmesine yol açar.
- Aşırı uzun test: Çok sayıda görev, katılımcının dikkatini dağıtır ve son görevlerin sonuçlarını zayıflatır.
Görevlerin sırasını katılımcıdan katılımcıya değiştirmek de önemlidir. Böylece katılımcının ilk görevlerde ağacı öğrenmesi, sonraki görevlerin sonuçlarını sistematik olarak iyileştirmez. Testten önce bir iş arkadaşıyla kısa bir deneme turu yapmak, belirsiz görevleri gerçek katılımcılarla karşılaşmadan önce yakalamayı sağlar.
Son olarak, test sonrasında katılımcılara kısa bir soru sormak da faydalıdır: "Hangi görevde en çok zorlandınız ve neden?" Bu cevaplar, tıklama verilerinin açıklayamadığı nedenleri ortaya koyar.
Test sonuçlarını ekiple paylaşırken her görev için kısa bir özet yazmak, tartışmayı kişisel tercihlerden çıkarıp kullanıcı davranışına odaklar.
Küçük Ekiplerle de Uygulanabilir
Ağaç testi büyük bütçeler gerektirmez. Az sayıda katılımcıyla yapılan bir tur bile en belirgin sorunları ortaya çıkarır. Önemli olan görevlerin gerçekçi, katılımcıların gerçek kullanıcılar olmasıdır.
InsureHub'da acente yazılımının menü yapısını bu tür doğrulamalarla şekillendiriyoruz; çünkü bir ekranın ne kadar iyi tasarlandığının önemi, kullanıcı o ekranı bulamıyorsa kalmaz. CRM ve teklif modüllerinin gezinme yapısını incelemek için demo talebi oluşturabilirsiniz.