Arayüz tasarımında ekranlar genellikle ideal haliyle çizilir: Listeler dolu, veriler yüklü, her şey yolunda. Oysa kullanıcıların gün içinde karşılaştığı ekranların önemli bir kısmı bu ideal halde değildir. Yeni açılmış bir acente hesabında müşteri listesi boştur. Teklif istendikten sonra sigorta şirketlerinden yanıt beklenir. İnternet bağlantısı kopar ya da bir entegrasyon geçici olarak yanıt vermez. Bu "arada kalan anlar" tasarlanmadığında kullanıcı ne olduğunu anlayamaz ve ne yapacağını bilemez.
Bu yazıda acente yazılımında boş durum, yükleniyor ve hata ekranlarının nasıl tasarlanabileceğini ele alıyoruz.
Boş Durumlar: Bir Sonraki Adımı Göster
Boş durum, bir ekranda gösterilecek veri olmadığında karşılaşılan görünümdür. Üç farklı türü vardır ve her biri farklı bir yaklaşım gerektirir.
1. İlk kullanım boşluğu
Yeni bir acente hesabı açıldığında müşteri listesi, teklif geçmişi ve görevler boştur. Bu durumda yalnızca "Kayıt bulunamadı" yazmak, kullanıcıya bir şey anlatmaz. Bunun yerine ekranın ne işe yaradığını anlatan kısa bir açıklama ve ilk adımı başlatacak bir eylem sunulmalıdır: "Henüz müşteri eklenmedi. İlk müşterinizi ekleyebilir ya da mevcut listenizi içe aktarabilirsiniz."
2. Kullanıcı kaynaklı boşluk
Kullanıcı bir filtre uyguladığında ya da arama yaptığında sonuç çıkmayabilir. Bu durumda mesaj, sonucun neden boş olduğunu ve nasıl genişletilebileceğini söylemelidir: "Bu filtrelere uyan poliçe bulunamadı. Tarih aralığını genişletmeyi ya da filtreleri temizlemeyi deneyebilirsiniz." Uygulanan filtrelerin görünür olması ve tek tıkla temizlenebilmesi, kullanıcının yanlış bir filtre yüzünden verinin kaybolduğunu düşünmesini önler.
3. Olumlu boşluk
Bazı boşluklar iyi haberdir: Bugün yapılacak görev kalmamış ya da gecikmiş tahsilat bulunmuyorsa, bu durum olumlu bir dille belirtilebilir. Bu küçük dokunuş, kullanıcının listenin hatalı yüklenmediğinden emin olmasını da sağlar.
Yükleniyor Durumları: Beklemeyi Görünür ve Anlamlı Kılmak
Acente yazılımında bazı işlemler doğası gereği zaman alır. Özellikle teklif sorgularında birden fazla sigorta şirketinden yanıt beklenir ve bu yanıtlar farklı zamanlarda gelir. Trafik, kasko ve DASK akışları ayrı sorgulardan geçtiği için bekleme süreleri de branşa göre farklılık gösterebilir.
Yükleniyor durumlarında dikkat edilmesi gereken ilkeler şunlardır:
- Kısa beklemelerde sade göstergeler: Çok kısa süren işlemler için dönen bir simge yeterlidir; hatta çok hızlı işlemlerde gösterge hiç görünmemelidir ki ekran titremesin.
- Sayfa yüklemelerinde iskelet görünüm: İçeriğin yerini tutan gri bloklar, kullanıcıya sayfanın düzenini önceden gösterir ve bekleme süresini daha kısa hissettirir.
- Uzun işlemlerde ilerleme bilgisi: Teklif sorgusu gibi işlemlerde hangi şirketlerden yanıt geldiği, hangilerinin beklendiği gösterilmelidir.
- Kademeli sonuç gösterimi: Tüm yanıtları beklemek yerine gelen sonuçlar hemen listelenmeli, kullanıcı ilk sonuçları incelemeye başlayabilmelidir.
- Kullanıcıyı serbest bırakmak: Uzun süren bir işlem sırasında kullanıcı başka bir ekrana geçebilmeli, işlem tamamlandığında bildirim almalıdır.
Hata Durumları: Ne Oldu, Ne Yapabilirim?
Hata ekranları, kullanıcının sistemle ilişkisinin en hassas olduğu anlardır. İyi tasarlanmış bir hata durumu üç soruya cevap verir: Ne oldu, verilerim güvende mi ve şimdi ne yapabilirim?
Hata türlerine göre yaklaşım
- Bağlantı kopması: Kullanıcıya bağlantının koptuğu açıkça bildirilmeli, girilen verinin kaybolmadığı belirtilmeli ve bağlantı geri geldiğinde işlemin otomatik olarak sürdürülüp sürdürülmeyeceği anlatılmalıdır.
- Sigorta şirketi yanıt vermiyor: Tek bir şirketin yanıt vermemesi tüm teklif ekranını hata durumuna sokmamalıdır. İlgili satırda durum belirtilmeli, diğer sonuçlarla çalışmaya devam edilebilmelidir.
- Yetki eksikliği: Kullanıcının erişim yetkisi olmayan bir ekran için "Hata" yerine "Bu ekrana erişim yetkiniz bulunmuyor; yetki için yöneticinizle iletişime geçebilirsiniz" gibi açıklayıcı bir mesaj gösterilmelidir.
- Beklenmeyen sistem hatası: Teknik ayrıntılar kullanıcıya gösterilmemeli; ancak destek ekibine iletilebilecek bir referans bilgisi sunulmalıdır.
Kısmi Durumlar
Gerçek hayatta ekranlar çoğu zaman tamamen dolu ya da tamamen boş değildir. Bir müşteri kartında iletişim bilgileri yüklenmiş ama poliçe geçmişi henüz gelmemiş olabilir; bir raporun bazı bölümleri hesaplanmış, bazıları beklemede olabilir. Bu kısmi durumların her bölüm için ayrı ayrı ele alınması, sayfanın tamamını bir yükleme göstergesinin arkasında bekletmekten çok daha kullanışlıdır.
Mobil Uygulamada Ara Durumlar
Sahada çalışan kullanıcılar değişken bağlantı koşullarıyla karşılaşır. Mobil uygulamada bağlantı yokken hangi verilerin görüntülenebileceği, hangi işlemlerin bekletileceği ve bağlantı geldiğinde neyin senkronize edileceği açıkça gösterilmelidir. Kullanıcının çevrimdışı olduğunu fark etmeden işlem yapmaya çalışması ve sonra verinin gönderilmediğini öğrenmesi, güveni en çok zedeleyen durumlardan biridir.
Ara Durumları Tasarım Sistemine Eklemek
Boş, yükleniyor ve hata durumları her ekranda yeniden tasarlanmamalıdır. Tasarım sisteminde bu durumlar için ortak kalıplar tanımlanmalıdır: Boş durum bileşeni, iskelet yükleme blokları, satır içi hata göstergesi ve sayfa düzeyinde hata görünümü. Böylece her yeni ekran bu durumları tutarlı biçimde ele alır.
Ekran tasarımı için kontrol listesi
- Ekranın ilk kullanım boş hali tasarlandı mı?
- Filtre sonucu boş kaldığında ne gösteriliyor?
- Veri yüklenirken sayfa düzeni korunuyor mu?
- Uzun işlemlerde ilerleme bilgisi veriliyor mu?
- Kısmi hata durumunda ekranın geri kalanı kullanılabiliyor mu?
- Hata mesajı bir sonraki adımı gösteriyor mu?
Arada Kalan Anlar, Güvenin Sınandığı Anlardır
Her şey yolundayken iyi görünen bir yazılım, ilk beklenmedik durumda kullanıcıyı yalnız bırakırsa güveni hızla kaybeder. Boş, yükleniyor ve hata durumlarının özenle tasarlanması, kullanıcıya sistemin her koşulda ne yaptığını bildiğini hissettirir.
InsureHub'da teklif sorgularının kademeli sonuç gösterimi ve panel ekranlarının ara durumlarını bu ilkelere göre ele almayı hedefliyoruz. Bu ekranları yakından görmek için demo talebi bırakabilirsiniz.