Sigorta formlarında bazı alanlar diğerlerinden daha kritik ve daha hataya açıktır. Kimlik numarası, plaka, telefon numarası, tarih ve adres alanları hem teklifin doğru hesaplanması hem de sonraki iletişim için belirleyicidir. Bir hanenin eksik ya da fazla yazılması, teklifin hiç oluşmamasına veya yanlış kişiye ait bir kaydın açılmasına neden olabilir.
Giriş maskeleri ve otomatik biçimlendirme, bu alanlarda kullanıcının doğru biçimde veri girmesine yardımcı olan arayüz teknikleridir. Ancak her iyi niyetli maske, iyi bir deneyim yaratmaz. Bu yazıda acente yazılımında yaygın alan tiplerini tek tek ele alarak hangi tekniğin nerede işe yaradığını inceliyoruz.
Giriş Maskesi ile Biçimlendirme Arasındaki Fark
Giriş maskesi, alanın beklediği yapıyı kullanıcıya önceden gösteren ve yalnızca uygun karakterlere izin veren bir şablondur. Biçimlendirme ise kullanıcının girdiği değeri okunabilir hale getirmek için boşluk, ayraç veya büyük harf dönüşümü gibi düzenlemeler yapar.
İkisi arasındaki fark önemlidir: Katı bir maske kullanıcının yazma biçimini kısıtlar; esnek bir biçimlendirme ise kullanıcı nasıl yazarsa yazsın değeri tutarlı bir şekle sokar. Acente ortamında, kopyala-yapıştır ile veri aktarımı sık yapıldığından esnek yaklaşım genellikle daha sorunsuz çalışır.
Kimlik Numarası Alanı
Kimlik numarası yalnızca rakamdan oluşur ve sabit uzunluktadır. Bu alan için iyi uygulamalar şunlardır:
- Mobil cihazlarda sayısal klavyenin açılması,
- Yapıştırılan değerdeki boşlukların ve ayraçların otomatik temizlenmesi,
- Uzunluk tamamlandığında biçim kontrolünün yapılması ve hatalıysa açıklayıcı bir mesaj gösterilmesi,
- Geçerli bir değer girildiğinde, sistemde kayıtlı müşteri varsa bilgilerinin önerilmesi.
Bu son madde, alanı yalnızca bir giriş kutusu olmaktan çıkarıp müşteri kaydına açılan bir kapıya dönüştürür ve mükerrer kayıt riskini azaltır.
Plaka Alanı
Plaka, harf ve rakamların birlikte kullanıldığı, farklı uzunluklarda olabilen bir alandır. Kullanıcılar plakayı boşluklu, boşluksuz, küçük ya da büyük harfle yazabilir. Bu alanda katı bir maske, geçerli bazı plaka biçimlerini reddetme riski taşır.
Daha sağlıklı yaklaşım şudur: Kullanıcının yazdığı değer kabul edilir, küçük harfler büyük harfe çevrilir, il kodu ile harf grubu ve rakam grubu arasına okunabilirlik için boşluk eklenir. Arka planda ise değer boşluksuz, standart bir biçimde saklanır. Böylece arama yaparken "34 ABC 123" ile "34abc123" aynı kaydı bulur.
Trafik ve kasko akışlarında plaka girildikten sonra araç bilgisinin sorgulanması mümkünse, kullanıcı geri kalan araç alanlarını elle doldurmak zorunda kalmaz. DASK akışında ise plaka alanının hiç görünmemesi gerekir; bu branşın sorgusu tamamen farklı bilgilere dayanır.
Telefon Numarası Alanı
Telefon numaralarında kullanıcılar başa sıfır, ülke kodu ya da parantez ekleyebilir. Maske bu varyasyonların hepsini kabul etmeli ve değeri tek tip bir biçimde saklamalıdır. Kullanıcı yazarken numaranın gruplar halinde gösterilmesi okunabilirliği artırır ve hane eksikliğini fark etmeyi kolaylaştırır.
Tarih Alanları
Doğum tarihi, ruhsat tarihi veya poliçe başlangıç tarihi gibi alanlarda iki yaygın yöntem vardır: takvim seçici ve elle yazım. Takvim seçici yakın tarihler için pratiktir ama doğum tarihi gibi uzak tarihlerde kullanıcıyı onlarca kez geri kaydırmaya zorlar. Bu yüzden:
- Yakın tarihler, örneğin poliçe başlangıcı, için takvim seçici öne çıkarılabilir,
- Uzak tarihler için gün, ay ve yıl ayraçlarını otomatik ekleyen bir yazım alanı tercih edilebilir,
- Her iki durumda da beklenen sıra, alanın yanında örnek bir biçimle gösterilmelidir.
Adres Alanları
Adres, özellikle DASK akışında kritik öneme sahiptir. Serbest metin olarak tek bir kutuya yazılan adres, sonradan eşleştirilmesi zor bir veri üretir. Bunun yerine il, ilçe, mahalle ve sokak gibi kademeli seçimler kullanılabilir. Her kademe bir önceki seçime göre daraltılır ve kullanıcı uzun listelerde arama yaparak ilerler.
Kademeli adres seçiminde dikkat edilecek noktalar:
- Her listede yazarak filtreleme imkânı sunulmalı,
- Üst kademe değiştirildiğinde alt kademeler temizlenmeli ve bu durum kullanıcıya belirtilmeli,
- Kayıtlı müşteride adres varsa kademeler otomatik doldurulmalı.
Maskelerin Yaygın Tuzakları
Giriş maskeleri yanlış uygulandığında kullanıcıyı yavaşlatır. En sık görülen sorunlar şunlardır:
- Yapıştırılan değerin maske nedeniyle kesilmesi veya karışması,
- İmlecin her karakterde alanın sonuna atlaması,
- Silme tuşunun ayraç karakterlerinde takılması,
- Maskenin yer tutucu karakterlerinin gerçek değer sanılması.
Bu sorunlar, maskeyi devreye almadan önce farklı cihazlarda ve farklı giriş yöntemleriyle denenerek yakalanabilir.
Maskeleri Test Etmek İçin Pratik Senaryolar
Bir giriş maskesini yayına almadan önce aşağıdaki senaryoları farklı tarayıcılarda ve mobil cihazlarda denemek, sonradan gelecek destek taleplerinin önemli bir kısmını önler:
- Bir e-postadan ya da tablodan kopyalanan, başında ve sonunda boşluk bulunan değerin yapıştırılması,
- Değerin ortasındaki bir karakterin silinip yeniden yazılması,
- Tarayıcının otomatik doldurma özelliğiyle gelen değerin maskeyle çakışması,
- Sesli giriş ya da farklı klavye düzenleriyle yazım,
- Alanın ekran okuyucuyla okunması ve beklenen biçimin anlaşılır biçimde duyurulması.
Bu denemeler, maskenin kâğıt üzerinde değil gerçek kullanım koşullarında işe yarayıp yaramadığını gösterir.
Saklama Biçimi ile Gösterim Biçimini Ayırmak
Tüm bu tekniklerin ortak ilkesi, verinin ekranda nasıl göründüğü ile veritabanında nasıl saklandığını birbirinden ayırmaktır. Kullanıcı okunabilir bir biçim görür; sistem ise arama, eşleştirme ve entegrasyon için standart bir biçim saklar. Bu ayrım, teklif programı ile sigorta şirketi entegrasyonları arasında verinin tutarlı akmasını da kolaylaştırır.
InsureHub'da alan tasarımında bu yaklaşımı benimsiyoruz: Kullanıcıyı kurallara uymaya zorlamak yerine, kuralları kullanıcının yerine sistemin uygulaması. Form alanlarının kendi iş akışınızda nasıl davrandığını görmek için demo talep sayfasını kullanabilirsiniz.